IGNACY DASZYŃSKI (1866–1936)
polski polityk socjalistyczny, pierwszy premier niepodległej Polski (1918), marszałek Sejmu (1928–1930)
Ignacy Daszyński urodził się 26 października 1866 roku w Zbarażu, w zaborze austriackim. Jego rodzina pochodziła ze średniozamożnej szlachty. Ojciec Ferdynand był urzędnikiem państwowym. Po jego śmierci Ignacy Daszyński, mający wówczas 9 lat, przeniósł się wraz z matką, Kamilą z Mierzeńskich, do Stanisławowa, gdzie szybko dał się poznać jako wyborowy uczeń, który opanował kilka języków, m.in. ukraiński, jidysz czy niemiecki. Od najmłodszych uczniowskich lat Ignacy udzielał zarobkowo korepetycji.
Pomimo zdolności do nauki, został wydalony z austriackiej szkoły z zakazem nauki w gimnazjum. Stało się to w 1882 roku na skutek działalności w młodzieżowym stowarzyszeniu konspiracyjnym o patriotycznym charakterze.
W latach 80. XIX wieku związał się z organizacjami socjalistycznymi o nastawieniu niepodległościowym. Podjął współpracę z lewicową „Gazetą Naddniestrzańską”, zamieszczając w niej artykuły przedstawiające m.in. fatalne warunki pracy robotników z Drohobycza, a także korupcję lokalnych urzędników. Zajmował się również kolportażem wydawnictw socjalistycznych.
Nie mogąc dokończyć edukacji, zaczął pracować jako pisarz u adwokata i guwerner. Eksternistycznie dopuszczony do matury w 1888 roku zdał egzamin, co umożliwiło mu podjęcie studiów przyrodniczych na Uniwersytecie Jagiellońskim. Działalność polityczna doprowadziła jednak do aresztowania go na pół roku i zakazu dokończenia studiów, w wyniku czego na początku 1890 roku zdecydował się na emigrację.
W Zurychu kontynuował studia oraz działalność socjalistyczną. Pod koniec września 1890 roku powrócił do Lwowa, poruszony wiadomościami o pierwszomajowych wystąpieniach robotników w Galicji.
Jako współtwórca Partii Robotniczej, powstałej we Lwowie 7 listopada 1890 roku, wszedł w skład jej kierownictwa. W 1892 roku partię przemianowano na Socjalno-Demokratyczną Partię w Galicji. Brał udział w II Międzynarodowym Kongresie Socjalistycznym w Brukseli oraz kierował redakcją „Gazety Robotniczej” w Berlinie.
W 1897 roku został posłem do parlamentu austriackiego i pełnił ten mandat do 1918 roku. Był redaktorem gazety „Naprzód” oraz radnym Krakowa. Popierał tworzenie ruchu strzeleckiego i koncepcje niepodległościowe Józefa Piłsudskiego.
W nocy z 6 na 7 listopada 1918 roku powołał w Lublinie Tymczasowy Rząd Republiki Polskiej – pierwszy niezależny rząd polski od czasów powstania listopadowego. Po powrocie Józefa Piłsudskiego do Warszawy oddał rząd do jego dyspozycji.
Po I wojnie światowej był czołowym parlamentarzystą II Rzeczypospolitej, pełnił m.in. funkcję wicemarszałka Sejmu oraz Marszałka Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1928–1930. Aktywnie działał w Polskiej Partii Socjalistycznej oraz organizacjach robotniczych.
Z powodu choroby od 1930 roku stopniowo wycofywał się z życia publicznego. Zmarł 31 października 1936 roku w Bystrej Śląskiej koło Bielska. Został pochowany 3 listopada 1936 roku na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Źródło: Ignacy Daszyński (1866–1936) – Postacie – 100. rocznica odzyskania niepodległości
